Jezus’ blijvende aanwezigheid door de Heilige Geest
Johannes 14: 15-21: 6e Paaszondag 2026.
Preek door Hans Kwakman msc
Na zijn dood op het kruis en zijn verrijzenis gaan wij Jezus’ aanwezigheid onder ons op een nieuwe manier beleven. Dat vertelt ons de evangelielezing, die wij zojuist gehoord hebben. Tijdens het Laatste Avondmaal kondigt Jezus aan dat hij voor altijd bij ons zal blijven door de Heilige Geest. “Ik laat jullie niet als wezen achter,” zegt Hij. Ik zal de Vader vragen jullie een andere Helper te geven, die altijd bij jullie zal zijn. De wereld kent hem niet. Met de wereld bedoelt Jezus de mensen, die niet in hem geloven. Wij die in Jezus geloven kunnen ons zelf bewust maken van de werkzaamheid van de Geest in ons. En, zegt Jezus, die Geest zal in ons blijven, voor altijd. Jezus noemt de Geest een ‘Helper.’ Zij, leidt ons en wijst ons de weg, onder meer door de stem van ons geweten. Jezus zei al eerder: “Ik ben de weg, de waarheid en het leven.” (Joh.13:6). Daarmee wil Hij eigenlijk zeggen: ik ben de weg naar het ware leven. De Heilige Geest toont ons de weg, die Jezus is gegaan. Zij laat ons verstaan waar het in het leven werkelijk om gaat. De Heilige Geest leidt ons in onze gezamenlijke zoektocht om deze wereld werkelijk tot Gods Rijk te maken – om van deze wereld de plek te maken, die God wil dat zij is. De weg, die het algemeen welzijn bevordert en ons leidt naar een samenleving van vrede, gerechtigheid en eerbied voor Gods schepping.
Binnenkort vieren wij Pinksteren. Wij vieren dan dat de Heilige Geest de leerlingen zo begeestert, dat zij van een groepje angstige twijfelaars herschapen worden in een team dat zonder enige vrees de weldadige aanwezigheid van Jezus de Verrezen Heer verkondigt. Maar het is goed te beseffen dat de Heilige Geest mens en wereld niet pas sinds Pinksteren leidt. Vanaf het begin van de schepping drijft de Heilige Geest het heelal, de wereld en de mensheid voort. Het heelal heeft een begin en dat roept de vraag op: Wat of wie veroorzaakte dat begin? De wetenschap houdt zich bezig met wat het heelal beweegt, hoe dat in zijn werk gaat. Voor ons gelovigen is de vraag wie geeft richting aan dat steeds uitdijend heelal. De wetenschap vraagt wat de vorming van planeten, sterren en sterrenstelsels veroorzaakt. Voor ons gelovigen is de vraag wie leidt dat proces van miljarden jaren. Het heelal is geen grote chaos zonder richting. Er zit onderliggende orde en samenhang in de wetten van de natuur. Wij gelovigen ontmoeten daarin het werk van de Heilige Geest.
Gebruik makend van de natuurwetten is de Geest de drijvende kracht, die richting geeft aan de ontwikkeling van Gods schepping. Paus Franciscus schrijft: “De Heilige Geest is aanwezig in het diepste binnenste van al wat bestaat. Zij bezorgt het heelal krachten, die het mogelijk maken, dat uit de schoot van de dingen steeds iets nieuws kan voortkomen.” (LS 80) En de Paus schrijft ook: “De Geest is innig tegenwoordig in het hart van het heelal en wekt nieuwe wegen in haar op.” (LS 238). En wel op zo’n manier, dat op onze planeet aarde mensen verschijnen, waarvan wij afstammen.
Paus Franciscus voegt er dan ook aan toe: “De Geest is de levende adem van God, die door de schepping gaat, die mensen bezielt, levensadem geeft, ruimte schept, uitzicht opent.” (LS 80). Gods Geest heeft de mensheid in staat gesteld zich steeds verder te ontwikkelen. Op een gegeven moment openbaren God en zijn Geest zich in Israël, in de Aartsvaders, in Mozes en de profeten, totdat Jezus in de geschiedenis verschijnt. Ook Jezus wordt na dertig jaar in Nazareth geleefd te hebben door de Geest gedreven om zijn werk van verlossing en bevrijding te beginnen. Na zijn Verrijzenis is het Zijn Geest die de Jonge Kerkgemeenschap in aantal doet groeien en over de wereld laat verspreiden. Maar de Heilige Geest is werkzaam in alle mensen en Zij is de drijvende kracht achter alle menselijke ondernemingen en de inspiratiebron van alle liefdesbetrekkingen.
In zijn brieven maakt Paulus ons ervan bewust dat wij door de Geest met allerlei gaven verrijkt worden : hij schrijft: “De vrucht van de Geest is liefde, vreugde en vrede, geduld vriendelijkheid en goedheid, geloof zachtmoedigheid en zelfbeheersing,”. (Gal. 5:22). Helaas hebben wij vaak weinig aandacht voor de rijkdom van de gaven, die de Geest in ons hart heeft uitgestort. Bovendien werken wij de Geest voortdurend tegen door onze zelfzucht, onverschilligheid, conflicten en oorlogen. Maar, zegt Paus Franciscus: God kan steeds weer “iets goeds halen uit het kwaad dat wij doen.” Want, zo schrijft hij, “de Heilige Geest heeft een oneindige vindingrijkheid.” Zij zorgt ervoor dat ook “de knopen van de meest ingewikkelde menselijke problemen worden ontward.” Ook lijdt de wereld nog steeds onder rampen zoals hongersnood, overstromingen, vulkaanuitbarstingen en aardbevingen, die het werk van de Geest in de schepping lijken te belemmeren. Maar met Paulus herinnert de Paus ons er aan dat, “veel dingen die wij als kwaad, of oorzaak van lijden beschouwen, in werkelijkheid deel uit maken van de geboorteweeën van Gods schepping.” (EG 178; vgl. Rom 8:22).
De Geest verwekt in onze harten en in de harten van zoveel andere mensen een rijke verscheidenheid aan gaven. (EG 254). Waar wij ons inzetten voor waarheid en gerechtigheid; genieten van schoonheid en liefde beoefenen, daar is de Geest aan het werk. Laten wij dus Paulus’ aansporing ter harte nemen, die zegt: “Wanneer de Geest ons leven leidt, laten wij dan ook de richting volgen, die de Geest ons wijst.” (Gal. 5:25). En: “Doof de Geest niet uit” (1 Tess 5:19).