Joh. 6 51-58: Sacramentsdag 2026. Door Hans Kwakman msc.
Op deze Sacramentsdag vieren we dat Jezus Christus de Verrezen Heer nog altijd bij ons wil zijn. Niet zomaar op afstand, maar heel dichtbij, onder de vorm van brood en wijn en op heel veel andere manieren. De instelling van de Eucharistieviering hebben wij eigenlijk al gevierd op Witte Donderdag, toen wij het Laatste Avondmaal herdachten. Maar op Sacramentsdag kijken we er opnieuw naar, nu na Pasen, het feest van de verrijzenis en na Pinksteren, het feest van de openbaring van de Heilige Geest. Dat geeft deze Sacramentsdag een speciale betekenis. Het laat zien dat Jezus als de Verrezen Heer nog steeds leeft, ons zijn Geest blijft geven en ons op allerlei manieren wil ontmoeten, ook in de Eucharistieviering.
Volgens ons christelijk geloof is Jezus zelf het belangrijkste Sacrament of “teken” van God. Door Hem als Mens geworden Woord en als Verrezen Heer leren wij God kennen. Door Hem ontmoeten wij God als de God van liefde. Ook nu is de Verrezen Heer onder ons aanwezig, omdat wij in geloof samenkomen. Jezus heeft immers gezegd: waar twee of drie mensen in Mijn naam samen zijn, daar ben ik in hun midden.
De Kerk — dus de gemeenschap van alle gelovigen samen — wordt ook gezien als Sacrament, als openbaring van Gods werkzaamheid in deze wereld en als teken van de gemeenschap van gelijkwaardige mensen waarvoor wij ons willen inzetten. Van dat kerkelijk leven is de Eucharistieviering in de woorden van het Vaticaans Concilie “het middelpunt en het hoogtepunt.” Net als het doel van de Kerk, is ook het doel van de Eucharistieviering eenvoudig om mensen dichter bij God én dichter bij elkaar te brengen.
Dus wat vieren we vandaag op Sacramentsdag?
Op de eerste plaats herinnert Sacramentsdag ons aan het Laatste Avondmaal. Toen gaf Jezus zichzelf aan zijn leerlingen en zei hij: “Neem en eet, dit is mijn lichaam.” En Hij vroeg hen en ons om dit te blijven doen om Hem te gedenken. Maar in de Eucharistieviering herdenken wij niet alleen het Laatste Avondmaal, maar ook Goede Vrijdag, toen Jezus zichzelf gaf op het kruis. En Goede Vrijdag is onverbrekelijk verbonden met Pasen, het feest van de verrijzenis en met Pinksteren, het feest van de neerdaling van de Heilige Geest. Zo is elke Eucharistieviering een klein Paasfeest, een bron van nieuw leven en een klein Pinksterfeest, want iedere Eucharistieviering verrijkt ons met de gaven van de Heilige Geest.
Paulus noemt die gaven vruchten van de Geest, vruchten, die groeien in ons leven: “liefde, vreugde en vrede, geduld, vriendelijkheid en goedheid, geloof, zachtmoedigheid en zelfbeheersing.” (Gal 5: 23-24). Als wij in de Eucharistieviering met aandacht luisteren naar Gods Woord en met open hart de Eucharistische gaven ontvangen, beginnen deze vruchten ons leven vorm te geven.
Met opzet gebruikte Jezus tijdens het Laatste Avondmaal brood en wijn, vruchten van de aarde. Zij verwijzen niet alleen naar Hemzelf, maar ook naar het koren en de wijngaard, die dit bood en deze wijn voortbrengen.
Zo worden wij in de Eucharistieviering uitgenodigd om dankbaar te zijn voor de gaven van de natuur, haar schoonheid en vruchtbaarheid, maar ook voor onze maaltijden van elke dag. Ook daarin kunnen wij sacramenten of tekenen zien van Gods weldadige aanwezigheid onder ons.

Vandaag de dag leven we in een wereld waarin veel mensen te lijden hebben onder machtsmisbruik en discriminatie, oorlog en geweld, onrecht en bedrog. Of tekorten ervaren op allerlei gebied, die het leven van hun gezin zwaar maken. In de encycliek, die pas verschenen is, roept Paus Leo ons op om te midden van alle uitzichtloosheid en tegenslag, niet pessimistisch te worden of een houding aan te nemen van ‘wat kan ik daaraan doen.” In onze eigen omgeving kunnen wij ons inzetten, zegt hij, om een bijdrage te leveren aan een samenleving die gebaseerd op liefde en zorg voor elkaar. De levenshouding die we daarvoor nodig hebben, zegt de Paus, is “een eucharistische spiritualiteit,” dat wil zeggen een levenshouding die zich inzet voor saamhorigheid in liefde. Iedereen kan daar in zijn eigen omgeving aan bijdragen, ook al lijkt die bijdrage in onze ogen nog zo onbeduidend. Deelname aan een Eucharistieviering kan ons daartoe motiveren. Want, zo zegt de Paus, juist de Eucharistieviering is een bron die eenheid schept en nieuw leven voortbrengt. Uit de gemeenschap met Christus, die wij in de Eucharistieviering beleven, ontstaat christelijke solidariteit en verbondenheid met onze medemensen, speciaal met mensen die veel tekortkomen en te kampen hebben met veel tegenslag in het leven. Op deze Sacramentsdag mogen we dankbaar zijn dat de Verrezen Heer, die onder ons aanwezig is en zijn Heilige Geest, die ons in deze Eucharistie Viering zijn vruchten schenkt, ons daartoe in staat stelt.