Zondag 1 december 2024

Misschien kent u haar al, maar vandaag wil ik u graag laten kennismaken met Maria die de knopen ontwart.
Ze is de geliefde afbeelding van Maria van paus Franciscus. Een schilderij van haar afbeelding hangt in de kerk van het Duitse Augsburg. Paus Franciscus, die toen nog Jorge Bergoglio heette, was in de jaren ’80 in Duitsland om aan zijn dissertatie te werken. De jaren ervoor was hij provinciaal geweest van de jezuïeten in Argentinië, en dit had de nodige spanningen veroorzaakt. Tijdens zijn verblijf in Duitsland kon hij wat afstand nemen van alle problemen, en hij raakte diep onder de indruk van deze Maria Knötenlöserin.
Maria wordt omringd door engelen die haar een lint aanreiken waarin knopen zitten. Zodra de knopen door haar handen zijn gegaan, zijn de knopen uit het lint. De symboliek bij deze afbeelding verwijst naar de knopen die mensen in hun leven kunnen ervaren, de problemen en zorgen waar ze mee worstelen. Deze afbeelding leert ons dat je het niet allemaal zelf hoeft te doen, dat je de knopen uit je leven ook in handen van Maria kunt leggen. Als je geduldig wacht en erbij blijft, dan mag je erop vertrouwen dat na verloop van tijd de knopen ontwart worden.
Het doet me denken aan de zomers op het strand, wanneer de kinderen met een vlieger speelden. Het kwam heel vaak voor dat het vliegertouw in de knoop raakte en dat ze dan bij mij kwamen om te vragen of ik de knoop wilde ontwarren. Het fijne van die momenten was dat ze een beetje om me heen speelden of bij me kwamen kletsen, in afwachting tot de knopen eruit waren en ze hun vlieger weer hoog konden laten opstijgen.
Vandaag hebben we de eerste kaars van de adventskrans aangestoken en iedere week komt er een kaars bij die meer licht brengt in de donkere dagen voor kerstmis. In de eerste lezing horen we van de profeet Jeremia de belofte dat er een nieuwe koning uit het huis van David zal komen, die eerlijk en rechtvaardig zal regeren. Een koning die de knopen van ons leven zal ontwarren. Deze belofte kan ons nu al hoop geven, vooral in tijden van onzekerheid en chaos.
We zien vandaag de dag veel tekenen die soms doen denken aan het einde van de wereld: overstromingen in Valencia, droogte in Afrika, rellen in Amsterdam, oorlogen in Gaza, Oekraïne en Soedan, en politieke onrust wereldwijd. Het is gemakkelijk om ontmoedigd te raken door deze gebeurtenissen. Maar Jezus zegt in het evangelie van Lucas dat we niet bang moeten zijn als deze tekenen zich voordoen. Integendeel, we moeten hoopvol zijn, want onze verlossing is nabij. Dit is een krachtige boodschap voor ons allemaal. Hoe kunnen we hoopvol blijven te midden van zoveel ellende?
Een manier is door te kijken naar de hoopvolle signalen, ook binnen onze eigen kerk. Het Synodaal Proces, dat vernieuwing wil brengen in de Rooms-Katholieke Kerk, geeft mij een glimp van hoop, vooral voor de positie van vrouwen in de kerk. Hoewel veranderingen soms langzaam gaan, mogen we niet vergeten dat elke stap vooruit een stap dichter bij een rechtvaardigere en inclusievere kerk is. Vorige week was er in de Catharinakerk in Den Bosch een Taizé viering met voorgangers van allerlei religies om deze fase van de Synode te markeren. De aanwezigheid van een oud-katholieke aartsbisschop, de praeses van de PKN, de voorzitter van de Raad van Kerken, voelde zo sympathiek, alsof ze ons wilden helpen de knopen in onze kerk te ontwarren.
Een ander hoopvol moment beleefde ik drie weken geleden op een vrijdagavond in de trein. De aanleiding was dramatisch: iemand maakte een einde aan zijn of haar leven door voor de trein te springen. In eerste instantie zat iedereen geschokt en stil voor zich uit te kijken, maar gaandeweg keerden de mensen uit de coupé zich tot elkaar en er ontstonden hele mooie gesprekken en een gevoel van saamhorigheid. Ik vond het echt een lichtpunt in de duisternis van dat moment om te ervaren dat als er echt nare dingen gebeuren, mensen zich tot elkaar keren en elkaar opzoeken.
Deze adventstijd geeft ons ook dit jaar weer de kans om ons voor te bereiden op de komst van Christus, om alert te zijn op de kleine tekens van hoop die de komst van de verlosser aankondigen. We kunnen elke dag een luikje in onszelf openen waarbij we het lichtpuntje van die dag tevoorschijn halen. Wat of wie heeft me vandaag getroost, een blij moment gegeven, mild gestemd? Welke ontmoeting bracht licht in deze dag? Welke knoop is er vandaag een beetje ontwart?
Zo leggen we de komende weken onze knopen bij Maria in handen, nu het kind dat zij bij zich draagt niet lang meer op zich laat wachten. We wachten bij haar en met haar en mogen vertrouwen dat onze knopen bij haar in goede handen zijn. De vrucht van haar handen, bij de vrucht van haar schoot.
Uitdelen van de linten met de uitnodiging om er zelf knopen in te leggen en bij Maria neer te leggen, in de kapel of in de eigen kamer.
Amen
Laetitia van der Lans