LEZINGEN
Handelingen 14, 21-27
Openbaring 21, 1-5a
Johannes 13, 31-35
OVERWEGING door Ben Verberne msc
‘Een nieuw gebod geef ik u: gij moet elkaar liefhebben, zoals ik u heb liefgehad’. Woorden van Jezus, opgeschreven door de apostel Johannes. Van Johannes zegt de traditie dat hij het evangelie verkondigde tot op hoge leeftijd. Nu worden sommige mensen als ze ouder worden steeds langdradiger. Maar bij Johannes was dat anders. Naarmate hij ouder werd, werden zijn toespraken steeds korter en bondiger. En toen hij héél oud was, zei hij enkel nog dit: ‘Broeders, zusters, God is liefde. De rest is alleen maar een verhaal daar omheen’. Ik vraag me af: Kun je dat zomaar zeggen? ‘De rest is alleen maar een verhaal daar omheen’? Is dat niet een beetje kort door de bocht? En ís liefde wel zo’n nieuw gebod? …
Het gebod elkaar lief te hebben vinden we al in het boeddhisme, het hindoeïsme, de Islam, in àlle grote godsdiensten, tot in het Oude Testament toe. – Een nieuw gebod? Hoezo nieuw?
Daar komt nog bij: sinds mensenheugenis raken we niet uitgepraat en uitgezongen over de ‘liefde’. Misschien bestaat er geen woord dat zo vaak gébruikt en mìsbruikt is als het woord ‘liefde’! En zoals alles wat we vaak gebruiken, is vaak ook ‘liefde’ een versleten woord geworden.
Voor veel mensen is ‘elkaar liefhebben’ hetzelfde als elkaar aardig vinden. Maar in onze communiteiten vinden we elkaar echt niet altijd aardig. En misschien geldt dat ook voor getrouwde mensen. Als liefde alleen maar is ‘elkaar aardig vinden’, dan is de aardigheid er gauw af! We kunnen elkaar soms flink in de weg zitten. En een enkele keer kan het zelfs knetteren en knallen! Liefde is immers meer dan elkaar aardig vinden of alleen maar ‘de liefde bewaren’. Liefde is: elkaar niet laten vallen, dóór alles heen op elkaar betrokken blijven. Liefde is: je aan elkaar verbinden en omdat we met elkaar verbonden zijn, komen we steeds weer bij elkaar uit – hopen we! Liefde is ook: verantwoordelijkheid dragen voor elkaar en soms zelfs op een heel nuchtere manier.
Toch gaat Johannes nóg een stap verder! … Liefde, zegt hij, is pas echt liefde, als we liefhebben… op de manier waarop Jezus ons heeft liefgehad. Daarin ligt voor hem het nieuwe van dit oude gebod: in de dood en de opstanding van Christus, in het mysterie van Pasen, daar wordt pas echt zichtbaar wat liefde werkelijk is: zo immers, in ten onder gaan en opstaan, wordt iets van de hoogte, de diepte en de reikwijdte van Gods liefde zichtbaar. Wie de weg gaat die Jezus is gegaan, denkt vanuít de ander en leeft met het oog op de ander. Zo iemand sterft aan zichzelf en komt tot nieuw leven. – ‘Zoals ik u heb liefgehad’… dát maakt liefde tot een NIEUW gebod.
In het vroege christendom waren de volgelingen van Jezus opvallend aanwezig in de samenleving. Niet zozeer door woorden, maar door hun manier van leven. Daarom zeiden de omstanders: ‘Ziet hoe ze elkaar liefhebben’. Hun omgaan met elkaar bracht een frisse lucht in die samenleving van opgeblazen ego’s, van onbehouwen machtsvertoon en vooral van achterbaks ellebogenwerk. De eerste christenen lieten iets heel anders zien: Zij richtten geen muren op tussen mensen, maar braken ze af. Ze verbonden mensen met elkaar, waren grensoverschrijdend. Zo bouwden ze de gemeenschap op als een open kring – niet als een gesloten circuit. Zeg dat vandaag maar eens tegen sommige politieke partijen in óns land en daarbuiten! De eerste christenen zagen elkaar – zoals dat heet – ‘met nieuwe ogen’. Ze zagen de ander als een mens mét zijn of haar mogelijkheden, mét zijn of haar bedoelingen, mét zijn dromen en verlangens!
Jaren geleden heb ik De Belijdenissen gelezen, een indrukwekkend boek van Augustinus. Hij was bisschop in Noord-Afrika. In zijn jonge jaren in Milaan had hij er flink op los geleefd. Later reflecteerde hij daarop en hij kwam tot de conclusie: Alles is… liefde! Vanwege dat inzicht is Augustinus uitgeroepen tot leraar van de kerk. Liefde, schreef hij, is niet zoals geld. Als je veel geld uitgeeft, dan houd je op de duur maar weinig geld over. Maar als je liefde uitdeelt, word je juist rijker. Liefde geeft je leven zin, tilt je uit boven jezelf. Liefde maakt je meer mens, – een mens naar het beeld van Christus, de gestorven en verrezen Heer. En de rest is inderdaad alleen maar… een verhaal daaromheen!