21 december 2025, vierde zondag van de advent: lezingen Jesaja 7,10-14; Psalm 24(23),1-2.3-4ab.5-6; Rom.1,1-7; Mat.1,18-24.
Jozef, een ouder van Hoop in geloof en liefde. Door Jan van der Zandt msc
Jozef aan de wieg
Vergelijkend met de eerste woorden uit het boek Genesis, scheppingsverhaal, begint het Evangelie met de aanhef: ’De geboorte van Jezus Christus vond plaats op deze wijze….’
De evangelist Mattheus roept ons op met:
Hallo!
Wees aandachtig; hier staat iets te gebeuren.
Hier begint een nieuwe schepping, een nieuwe wereld.
Hier gaat het hart van de mensheid opnieuw kloppen.
Er wordt iemand verwacht onder de naam Immanuel, God met ons.
Jezus, is het begin van een nieuw Rijk onder de mensen.

Aan de wieg van die nieuwe wereld, het nieuwe Rijk, staat de hoofdpersoon van het evangelie van vandaag: de heilige Jozef.
Jozef, uit het geslacht van David, geeft ons een helder inzicht van wat er gaat gebeuren.
Jozef is, in Bijbelse begrippen, een rechtschapen man; een mens zoals God de mens bedoeld heeft.
Zijn mentaliteit is oorspronkelijk: rechte wegen gaan; correct handelen;
je niet laten leiden door je eigen voorkeur of voordeel;
rustig bevraagd mogen worden in alles wat je doet omdat het juist is; eerlijk spreken;
je plaats kennen als mens; de plaats van de ander respecteren; het vertrouwen hebben in het mysterie van God.

De droom
Jozef hoort dat zijn vrouw, Maria, zwanger is en weet dat hij niet de vader is.
Hij voelt zich ongetwijfeld diep gekwetst.
Vanuit zijn intense liefde voor haar laat hij zich hierdoor niet leiden en blijft rustig,
Hij heeft een heel groot en stabiel hart!
Maria kan veroordeeld worden en gestenigd;
Nadenkend in stilte van haar te scheiden krijgt hij een openbaring.
Een engel legt hem uit wat er met Maria aan de hand is. Hij hoeft niet bang te zijn.
De engel maakt ook de naam van het Kind bekend.
Doordat Jozef het kind de naam geeft, aanvaart hij het als zijn zoon.
En, omdat Jozef een nakomeling is uit het geslacht van David, erfde Jezus de wettige verbondenheid met Koningshuis van David. Dat was volgens de joodse wet gangbaar.
De betekenis van de naam ‘Jezus’ drukt uit de aard van zijn persoon.
Jezus, zo leren wij, betekent: ‘Hij zal zijn volk redden uit de zonden’.
Die naam geeft aan de verwachting die men van de persoon heeft.
Jezus zending is: de verhoudingen van de mens en zijn schepper weer op orde brengen.
Geduldig wachten
Jozef hoort het aan en houdt de dingen bij zich. Hij handelt in stilte en maakt geen ophef.
Deze houding van Jozef roept de verhouding op tot Maria.
Maria begrijpt Jezus niet altijd en bewaart het onbegrepene in haar hart.
Wat betekent dat onbegrepene voor Jozef en Maria?
De mens is van aard een zoekend wezen. ‘Zoekt en gij zult vinden’.
Onbegrepen tekenen dienen, alleen, of samen met anderen, in stilte, in rust en met geduld te worden ontdekt en ontwikkeld.
Hopen is gevoelig worden voor deze verborgen tekenen.
Wat zouden die onbegrepen tekenen voor Jozef en Maria zijn?
Bijvoorbeeld: dat hun kind heilig wordt genoemd en Zoon van de Allerhoogste.
Waarom zij per se de uitverkoren ouders van dit Kind zijn?
En, wat kunnen zij, in alle eenvoud, dit heilige kind bieden?
Waarom Herodes het kind wil doden en zij moeten vluchten naar Egypte?
Dat Jezus op twaalfjarige leeftijd zoek raakt en teruggevonden wordt in de Tempel.
Later, in het openbare leven van Jezus, verwonderen Maria en Jozef zich over zijn wel en wee.
Ik betrek ook Jozef omdat ik me niet kan voorstellen dat hij in het leven van de volwassen Jezus er niet meer bij is.
Maria en Jozef verwonderen zich: dat hun zoon een rondtrekkende profeet is;
dat hij zijn leerlingen kiest uit vissers en tollenaars, gewone mensen uit hun eigen omgeving;
Jezus’ grote liefde voor zieken, melaatsen, blinden, lammen en zieken, verstotenen;
dat hij spreekt over zijn Vader in de hemel; dat Hij het niet altijd eens is met de leer en regels van de Schriftgeleerden en de Farizeeën.
En dat hij, amper 33 jaar oud, ‘af moet dalen’ om met misdadigers ter dood te worden veroordeeld; zijn eigen moordwapen, het kruis, door de straten van Jeruzalem moet slepen en daarop wordt vastgenageld.
Maria’s en Jozefs hart worden doorboord.
Hun hoop, dat hij de redder zou zijn, moest reiken over de marteldood van hun zoon heen.
Jezus’ verrijzenis was dan ook een bevrijding en een openbaring voor hen.
Hoop, een levensopdracht
Jezus’ menswording maakt dat alle mensen in de wereld er toe doen.
Jozef en Maria ontdekken in de geest van hun zoon dat geen enkel mens in principe meer hoeft te wanhopen, niet meer bang hoeft te zijn.
Jezus laat zien dat de spiritualiteit van de hoop het mogelijk maakt vredig, vreugdevol en blijmoedig van hart te zijn in een wereld vol van verdriet en conflicten. ‘Kom tot mij die belast en beladen zijt en ik zal u verkwikken’.
Kronkelwegen rechtmaken
Jozef geeft belangrijke levenssleutels in handen:

• kiezen voor recht en gerechtigheid,
• je edelmoedig hart te vertrouwen om de tekenen van de tijd te verstaan.
• anderen niet in opspraak te brengen of te betrappen zodat je openbaar kunt maken wat zij verkeerd doen,
• durven te handelen naar wat je inwendig beleeft en het kwade om te buigen in het goede.
  -wetend dat geloof, hoop en liefde een goddelijke drie-eenheid is die kronkelwegen recht maakt.
  Jozefs speciale missie is, samen met zijn vrouw Maria, hun kind te beschermen en hem op te voeden in de gunst van God en de mensen.
  Nieuwe schepping
  Mattheus roept ons op in het evangelie van vandaag met:
  Hallo!
  Wees aandachtig; hier staat iets te gebeuren.
  Hier begint een nieuwe schepping, een nieuwe wereld.
  Hier gaat het hart van de mensheid opnieuw kloppen.
  Er wordt iemand verwacht onder de naam Immanuel, God met ons.
  Jezus is het begin van een nieuw Rijk onder de mensen.

Nieuwe Jaar
Met de inzet van het nieuwe jaar staat de aarde weer voor een immense opgave.
We wensen elkaar geluk, we wensen elkaar alle Goeds, we wensen elkaar een zalig nieuwjaar.
Samen nemen we ons voor positief aan die nieuwe aarde te blijven werken.
Herstellen, wat verwaarloosd is en veracht, vertrapt en uitgeleefd. Jezus is de redder.
Hij is gekomen om de ware liefde voor mens en de natuur met de schepper op orde te brengen.

De eerste twee mensen die in die liefde delen zijn Jozef en Maria. Zoals Adam en Eva in het begin van de oorspronkelijke schepping.
Jozef, een gewone mens, een timmerman, heeft daarbij een speciale missie.
Jozef, die positief en optimistisch in het leven staat en geduldig luistert naar zijn eigen hart;
Jozef, die Gods belofte nakomt wat er ook met Maria gebeurt; Jozef, die volbrengt wat de engel van de Heer hem bevolen heeft: in groot vertrouwen neemt hij Maria tot zijn vrouw.

Misschien moeten we met Kerstmis van de gelegenheid gebruik maken om met Jozef en Maria bij de kribbe stil te staan en te zeggen: ‘Jezus in de kribbe. Redder van de nieuwe wereld.
De aarde houdt haar hart vast. De natuur snakt naar adem.
Elk nieuw jaar beloven we aan elkaar om samen aan het herstel te werken.
Help ons, Jozef en Maria, het kruis van de verwaarlozing en onze onmacht te dragen.
Help ons, met de hoop, in geloof en liefde, beter met de schepping om te gaan.
Help ons, onze dagelijkse aandacht meer naar Jezus te richten.
Jezus die van God komt en onder ons mensen geboren is.
Voor ons aan het kruis is gestorven en zijn hulp aanbiedt met de woorden:
‘Vind je het moeilijk om te doen wat God wil? Is het een te zware eis voor je?
Kom dan bij mij. Ik zal je rust geven’. (Mat. 11,25)
Mogen het zo zijn. Amen