Eerste Kerstdag 25 december 2025. Kapel Notre Dame, Tilburg. (A. Egging msc)
Eerste lezing: 52,7-10 / Tweede lezing: Hebreeën 1,1-6; Evangelie: Johannes 1,1-5.9-14
Inleiding:
Met recht mogen we elkaar vanmorgen een Zalig Kerstmis toewensen.
Ja, heden is ons een Redder geboren, zongen we zojuist. Maar zo vanzelfsprekend was dat toen toch nog niet. Het verhaal van Jezus’ geboorte staat mooi en uitvoerig beschreven in het evangelie volgens Lucas en dat is ook dit jaar weer wereldwijd te horen, gisteravond ook in deze kapel. De bijzondere en eenvoudige omstandigheden zijn ons welbekend: dat Jezus onderweg geboren werd en niet thuis of in een ziekenhuis. Omdat er geen plaats, geen bed meer over is in het gastenverblijf van Bethlehem, wordt Jezus, onze Heiland, in een grot, een schuilplaats voor vee, geboren en daar in een kribbe neergelegd. Het verhaal gaat verder met de verschijning van een de engel aan de herders op het veld. En… de evangelist Matteüs vertelt ons ook nog over de komst van de wijzen die de ster volgden, over de jaloezie en boosheid van koning Herodes die bruut geweld gebruikt. Maar.. dit zwakke kind weerstaat die sterke, machtige Herodes. Ja, Jezus het, nu nog, hulpbehoevende kind in de kribbe is het mensgeworden Woord van God dat onder ons kwam.. en wordt een teken van solidariteit met kleine en verdrukte mensen. Hij luistert naar de roep om hulp en toont zijn liefde. Hij is voor allen een Licht in de duisternis. Johannes de Doper getuigt later: wie naar hem luistert is niet hopeloos, maar zal gered worden.
Overweging:
Kerstmis! ‘Vrede op aarde’. Wordt het een feit of blijft het voor velen maar bij een wensdroom? We hunkeren immers allemaal naar dat prettige gevoel van vrede, geluk en blijdschap dat we met elkaar willen delen. Zeker in een verdeelde en veelal gepolariseerde wereld en veel vluchtelingen is er behoefte aan verbinding. Vrede vraagt om een harmonische samenleving, waar we openstaan voor elkaar en rekening houden met de ander, rustig naar elkaar luisteren in omstandigheden waar je je veilig voelt.
Máár … heb je daar wel oog voor als je alleen maar druk bezig bent met eigen voordeel of eigen gelijk en probeert anderen naar je hand te zetten? m.a.w. wanneer eigenbelang, de zucht naar meer macht en bezit je hele doen gaan beïnvloeden?
In dit rijtje past ongetwijfeld zelfoverschatting, het jezelf superieur voelen boven een ander. Waar leidt dat naartoe? Een vreedzame wereld? Nee, beslist niet, eerder het tegendeel: Onrust, een ongezonde wedijver of zelfs oorlog. Het roept alleen maar een gevoel van wantrouwen en versterkt onze angst! Vandaag op de eerste Kerstdag luisteren we naar het evangelie van Johannes. De komst van Jezus op aarde wordt hier op een andere manier beschreven dan bij Lucas en Mattheus het geval is. Meer filosofisch en poëtisch, maar daarom ook meer diepgaand. Traditioneel wordt dit evangelie als het laatste, het vierde evangelie beschouwd, maar -zo las ik gisteren nog in het Nederlands Dagblad- dat een Nederlandse hoogleraar aan de universiteit in Cambridge, professor Geurt Henk van Kooten, met grondige argumenten aantoont dat juist dit evangelie juist als eerste is geschreven. De evangelist Johannes ziet de geboorte van Jezus niet losstaand van héél de schepping. Door zijn komst herstelt en voltooit Jezus juist de schepping. Jezus Christus is verbonden met God, met de bron van al wat bestaat. Jezus Christus kwam onder ons wonen en in Hem werd de onzichtbare God voor ons zichtbaar, aanspreekbaar. Er is nu een verbinding met ons aardse leven en is hiermee is ook een allesomvattende vrede een reële mogelijkheid. Kerstmis is een groot mysterie waarvoor gewone woorden te kort schieten. Het initiatief komt van God zelf en wat is ons antwoord daarop?
Johannes plaatst in zijn evangelie de komst van/ de geboorte van Jezus in een veel ruimer perspectief. In de aanhef verwijst hij naar het allereerste begin van de wereld, de schepping. Hij geeft geen uitvoerige beschrijving zoals bij het scheppingsverhaal in het boek Genesis: ‘God sprak en zo geschiedde het’ en ná elke scheppingsdag wordt dat opnieuw bevestigd met ‘En Hij zag dat het goed was’. In het evangelie van Johannes is het Woord van God óók van het allergrootste belang! ‘het Woord is niet alleen bij God, het Woord is God’, lezen we. ‘Het scheppende Woord waardoor alles geworden is’, trekt Johannes dóór naar ‘het vleesgeworden Woord van God’, dus naar de geboorte van Jezus.
In de oude liturgie stond op het eind van elke eucharistieviering de lezing van vandaag uit het Johannes evangelie. Het was een vast onderdeel en stond bekend als het laatste evangelie. Zó belangrijk werd het geacht. Paulus vult dit ter verduidelijking nog aan in zijn brief aan de Hebreeën, de tweede lezing van vandaag. Zo horen we daar: “Nadat God vroeger vele malen en op velerlei wijzen tot de vaderen gesproken had door de profeten, heeft hij … tot ons gesproken door de Zoon. … Deze is de afstraling van Gods heerlijkheid …en Hij houdt alles in stand door zijn machtig woord”. Woord, Leven en Licht zijn de sleutelwoorden bij Johannes en krijgen hier een symbolische betekenis. Gods Woord is vlees geworden in de gestalte van Jezus Christus. Er is een innige en onbreekbare band tussen God en Jezus Christus onze Heiland, namelijk zoals die van Vader en Zoon. En het is daarnaast ook een uitdrukking van Gods Liefde voor ons. Hij is onze Redder, onze Heiland. Voor ons is Hij een Licht in de duisternis. God komt ons nabij en beschermt ons.
De naam Emmanuel d.w.z. ‘God is met ons’, is in de bijbel tot ons gekomen via de profetie van Jesaja. Dit is de naam waarmee de Messias werd aangekondigd. God kwam ons mensen zeer nabij en ja, wat is het antwoord van ons mensen? Hoe wordt dat verwoord in het Johannes evangelie: “Het ware Licht dat iedere mens verlicht, kwam in de wereld, maar is door velen toch niet als zodanig aanvaard. Aan allen die Hem wèl aanvaardden, aan hen die in zijn naam geloven, gaf Hij het vermogen kinderen van God te worden. Zij zijn niet uit bloed noch uit de wil van de man, maar uit God geboren”. God is op aarde neergedaald en heeft een menselijke gestalte aangenomen, waardoor wij opgetild kunnen worden naar een goddelijke niveau. Jezus, Godszoon is ook de Mensenzoon en mogen we onze broeder noemen. Hij geeft ons inzicht en opent zo voor ons de deur naar echt geluk. Moge dit visioen van vrede, onze levenshouding positief beïnvloeden. Dankbaar zijn dat we ons samen met Hem Kinderen van God mogen noemen.
Niet alleen de mooie stemmige liederen en het gezellig samenzijn als een uitdrukking van verbondenheid bepalen het Kerstgebeuren, maar belangrijker is een gevoel van dankbaarheid!
Daarom wens ik u allen oprecht een zalig kerstfeest toe. AMEN