Gedachtenis van Paus Franciscus 27 April 2025. Door Hans Kwakman
Zoals deze laatste dagen door veel mensen is benadrukt riep Paus Franciscus ons steeds weer op om een Kerk te zijn die dicht bij de mensen staat, die, zoals hij zei, haar kerkgebouwen en sacristieën moet verlaten om mee te leven met de vele mensen, die te kampen hebben met maatschappelijke en persoonlijke problemen, mensen die ondersteuning nodig hebben in hun hoop op een betere toekomst. De Kerk is er om scheidsmuren tussen naties en godsdiensten af te breken, bruggen te bouwen en vrede in de wereld te bevorderen. De Kerk moet open staan voor dialoog met andere Kerken en andere godsdiensten. Ook binnen de kerk bevorderde de Paus de dialoog, het luisteren naar elkaar, ambtsdragers en leken, in het synodaal proces. Paus Franciscus zal herinnerd worden als de Paus die barmhartigheid in praktijk bracht en zich speciaal bekommerde om armen en vluchtelingen. Het is al meerdere malen in herinnering gebracht, dat de eerste reis die Paus Franciscus ondernam zijn bezoek was aan het Italiaanse eiland Lampedusa, waar nog steeds zoveel bootvluchtelingen aankomen, die met gevaar voor eigen leven de overtocht over de Middellandse zee maken. Ook wordt verteld dat hij ’s avonds laat vaak zijn kamer in het Vaticaan verliet, de Zwitserse Garde, die voor de deur de wacht hield, naar huis stuurde, en dan naar de daklozen en zwervers toeging, die de nacht door- brachten onder de galerij van het Sint Pietersplein, om hen te bemoedigen. Hij liet daar ook toiletten en douchegelegenheid voor hen inrichten. De wereld is vergeten wat het betekent om barmhartig te zijn, zei hij. Overdreven oordelen en veroordelen weerhoudt ons ervan om barmhartig te zijn voor anderen. Tekenend is dat hij op Witte Donderdag gevangenen de voeten waste, vrouwen en mannen, moslims en mensen zonder godsdienst. Als blijk van waardering voor de Paus, kregen daarom zeven gedetineerden speciaal verlof om gisteren zijn begrafenis bij te wonen. De Paus beschouwde gevangenen niet als misdadigers, maar als mensen die door de hardheid van het leven gewond zijn geraakt en onze barmhartige aandacht nodig hebben. Paus Franciscus zal blijvend herdacht worden om zijn krachtig getuigenis om barmhartigheid voor vluchtelingen, migranten, oorlogsslachtoffers en minderheden in praktijk te brengen. In een preek legde hij eens uit wat voor hem barmhartig zijn inhoudt.
Het begint met je bewust te worden van je eigen zonden en tekortkomingen, in plaats van de tekortkomingen van anderen te veroordelen. “Wie ben ik om anderen te veroordelen? zei hij. Wie ben ik om over iemand te roddelen? Ik heb misschien dezelfde dingen gedaan of nog erger?” Als we allemaal een houding aannemen, vrij van het veroordelen van anderen, stelt de paus, zal de wereld een vreedzamere plaats worden. Daarmee bracht de Paus de woorden van Jezus in praktijk, die immers zei: “Wees barmhartig, zoals jullie Vader barmhartig is. Oordeel niet dan zal er niet over je geoordeeld worden. Vergeef, dan zal je vergeven worden; geef, dan zal je gegeven worden” (Lc 6,36-38). De kerk moet een plaats zijn, zo zei de Paus, waar iedereen zich welkom en vergeven voelt en waar iedereen aangemoedigd wordt om het goede leven van het evangelie te leven. De jongeren, die deelnamen aan de wereld jongerendagen in Lissabon, riep de Paus op om de Kerk niet in een douanekantoor te veranderen, dat alleen rechtvaardigen toelaat en alle anderen buitensluit. “Nee. Dat is niet de Kerk”. “Rechtvaardigen en zondaars, goeden en slechten” zijn welkom. “Todos, todos, todos” liet de Paus de verzamelde menigte steeds weer roepen: iedereen, iedereen, iedereen is welkom in de Kerk.” In zijn baanbrekende encycliek, Laudato Si’ heeft Paus Franciscus heel de wereld opgeroepen tot zorg voor het milieu. Ondubbelzinnig heeft hij aangetoond dat klimaatverandering en de crisis waarin de wereld momenteel verkeert, niet met louter politieke en economische maatregelen worden opgelost, maar, zo schrijft hij, ‘een bekering van het hart’ vereist (LS 218). Wij hebben ‘een spiritualiteit nodig die harten kan veranderen’ (Evangelii Gaudium 262), schreef hij. Een spiritualiteit van het hart. Een verdieping van onze relatie met God, met elkaar en met de schepping. Paus Franciscus schreef ook hoe hij zich heel bemoedigd heeft gevoeld door zijn ontmoeting met een van de geestelijke leiders van de Islam in Abu Dhabi. In een gemeenschappelijk verklaring betuigden zij beiden dat “God alle mensen gelijk heeft geschapen in rechten, plichten en waardigheid en hen allemaal heeft geroepen om samen te leven als broeders en zusters”. En om te besluiten een kleine anekdote. In een interview bekent Paus Franciscus dat hij tijdens het bidden soms in slaap valt. Vindt u dat erg? vraagt de interviewer. Nee, zegt de Paus, een vader vindt het heerlijk als zijn kind in zijn armen in slaap valt. Zo is het ook met God de Vader.